Prawo administracyjne

Mediacja w postępowaniu administracyjnym

Mediacja w postępowaniu administracyjnym
Mediacja w postępowaniu administracyjnym (Źródło obrazka)

Wprowadzenie mediacji do postępowania administracyjnego to nowość, którą polskie prawo zna od 1 czerwca 2017 r. Nowelizacja Kodeksu postępowania administracyjnego z dnia 12 maja 2017 r. wprowadziła do postępowania administracyjnego wiele zmian i jedną z nich jest możliwość załatwienia sprawy poprzez mediację.

Czym jest mediacja?

Nowelizacja wprowadziła do kpa nowe artykuły od 96a do 96n, które regulują postępowanie mediacyjne. Istota mediacji wpisuje się w ideę polubownego załatwiania spraw administracyjnych, która wraz z nowym brzmieniem art. 13 kpa stanowi ogólną zasadę postępowania administracyjnego. Mediacja jest polubowną i dobrowolną metodą rozwiązywania sporów, w której uczestnicy, przy pomocy obiektywnego i bezstronnego mediatora, pracują nad wypracowaniem kompromisu i zbliżeniem swoich interesów.

Kiedy mediacja jest możliwa?

Mediacja w postępowaniu administracyjnym jest możliwa na każdym etapie postępowania, zarówno przed organem pierwszej jak i drugiej instancji – aż do wydania decyzji administracyjnej. W myśl art. 96a § 1 kpa mediacja może być przeprowadzona, jeżeli pozwala na to charakter sprawy. Chodzi tu o sprawy, w których pojawiają się sprzeczne interesy kilku stron np. przy wydaniu decyzji o warunkach zabudowy, a także sprawy, które pozwalają organowi na wydanie różnych rozstrzygnięć w ramach tzw. uznania administracyjnego.

Przebieg mediacji

Uczestnikami mediacji mogą być: organ prowadzący postępowanie oraz strona lub strony postępowania albo same strony postępowania. Organ prowadzący sprawę z urzędu lub na wniosek strony zawiadomi wszystkie strony o możliwości przeprowadzenia mediacji. W takim zawiadomieniu organ zwróci się do stron o wyrażenie zgody na przeprowadzenie mediacji oraz o wybranie mediatora. Strony mają 14 dni od doręczenia im zawiadomienia, aby na nie odpowiedzieć. Jeśli którakolwiek ze stron we wskazanym terminie nie wyrazi zgody na przeprowadzenie mediacji, mediacji się nie przeprowadza. W sytuacji natomiast, gdy wszystkie strony będą zainteresowane załatwieniem sprawy w drodze mediacji i wyrażą zgodę, organ wyda postanowienie o skierowaniu sprawy do mediacji, które zostanie doręczone stronom. W treści postanowienia zostanie wskazany mediator wybrany przez strony albo – w przypadku niewskazania mediatora przez strony – mediator wybrany przez organ.

Przeczytaj również: Prawa strony w postępowaniu administracyjnym

Kiedy organ skieruje strony do mediacji, jednocześnie odracza rozpatrzenie sprawy na okres do dwóch miesięcy. Termin ten może zostać przedłużony na zgodny wniosek stron lub z innych ważnych powodów, ale maksymalnie o jeden miesiąc. Jeśli strony w określonym terminie nie dojdą do porozumienia, wtedy organ wyda postanowienie o zakończeniu mediacji i załatwi sprawę w drodze decyzji. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego szczegółowo określają, kto może być mediatorem. Należy pamiętać, że mediatorem nie może być pracownik organu administracji publicznej, przed którym toczy się postępowanie.

Mediacja nie jest jawna

Zasadą jest niejawność mediacji. Mediator, uczestnicy mediacji oraz inne osoby biorące udział w mediacji są obowiązani zachować w tajemnicy wszelkie fakty, o których dowiedzieli się w związku z prowadzeniem mediacji, chyba że uczestnicy mediacji postanowią inaczej.

Koszty mediacji

Koszty wynagrodzenia mediatora oraz zwrot jego wydatków pokrywane są niezwłocznie po zakończeniu mediacji. Pokrywa je organ administracji publicznej, a w sprawach, w których może zostać zawarta ugoda, muszą pokryć je strony – co do zasady w częściach równych.

Załatwienie sprawy

Jeśli strony w ramach mediacji dojdą po porozumienia i wypracują wspólne warunki załatwienia sprawy, organ ma obowiązek załatwić sprawę zgodnie z tymi ustaleniami.

Ewa Rybarczyk, Daniel Rybarczyk

cropped-logo_-blog

Źródło:

– A. Jakubowski [w:] KPA Komentarz pod red. Wierzbowskiego, Warszawa 2017

Prawo administracyjne, Prawo nieruchomości

Prawo nieruchomości: jak uzyskać decyzję o warunkach zabudowy?

Jak uzyskać decyzję o warunkach zabudowy
Jak uzyskać decyzję o warunkach zabudowy? (Źródło obrazka)

Decyzja o warunkach zabudowy jest zawsze potrzebna, gdy na danym terenie nie ma uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Należy ją także odróżnić od tzw. decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, którą wydaje się dla inwestycji celu publicznego (takie rodzaje inwestycji zostały wymienione w art. 6 ustawy o gospodarce nieruchomościami).

Jeśli więc chcesz wybudować dom, a na terenie, na którym znajduje się działka, nie ma uchwalonego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, musisz wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.

Jak powinien wyglądać wniosek?

Wniosek o wydanie takiej decyzji składa się do właściwego miejscowo wójta (burmistrza, prezydenta miasta), który jest również władny wydać omawianą decyzję. Wniosek powinien zawierać:

– dane wnioskodawcy,

– określenie granic terenu objętego wnioskiem, przedstawionych na kopii mapy zasadniczej lub, w przypadku jej braku, na kopii mapy katastralnej, przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznej, obejmujących teren, którego wniosek dotyczy i obszary, na który ta inwestycja będzie oddziaływać – w skali 1:500 lub 1:1000,

– określenie zapotrzebowania na wodę, energię oraz sposobu odprowadzania lub oczyszczania ścieków, a także innych potrzeb co do infrastruktury technicznej,

– określenie planowanego sposobu zagospodarowania terenu oraz charakterystyki zabudowy i zagospodarowania terenu, w tym przeznaczenia i gabarytów projektowanego obiektu budowlanego oraz powierzchni terenu podlegającej przekształceniu, przedstawione w formie opisanej i graficznej,

– określenie charakterystycznych parametrów technicznych inwestycji,

– określenie danych charakteryzujące wpływ inwestycji na środowisko (przy budownictwie jednorodzinnym nie występuje praktycznie żaden wpływ).

Przeczytaj również: Poradnik: Jak zbudować dom? Część 1: sprawdzenie i nabycie działki

Przesłanki ustawowe uzyskania decyzji

Należy pamiętać, że wydanie decyzji o warunkach zabudowy następuje tylko po spełnieniu pewnych konkretnych przesłanek. Musimy przede wszystkim zbadać, czy przy tej samej drodze publicznej znajduje się co najmniej jedna działka sąsiednia zabudowana w podobny sposób jak nasza planowana zabudowa. Oddajmy tutaj głos ustawodawcy:

„… co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu” (art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Skomplikowane? Na pewno jest tu wiele czynników, które organ będzie badał, a więc też i wiele czynników, które możemy sami analizować przed złożeniem wniosku czy też po wydaniu ewentualnej decyzji odmownej – wtedy będziemy mieć argumenty do odwołania. Żeby uprościć opisaną kwestię: organ nie wyda decyzji o warunkach zabudowy w przypadku inwestycji „dom jednorodzinny z garażem” dla terenu, gdzie położone są same magazyny. Podobnie powinna zostać wydana decyzja odmowna, gdy deweloper chce postawić 4-piętrowy blok mieszkalny na terenie wiejskim, gdzie znajdują się tylko domki i gospodarstwa.

Przeczytaj również: Prawo nieruchomości: samowola budowlana

Pamiętać również należy, że decyzja o warunkach zabudowy nie kreuje dla nikogo żadnych praw. Dlatego też o jej wydanie można wystąpić nawet wtedy, gdy nie jesteśmy właścicielami danej działki np. możemy próbować uzyskać taką decyzję jeszcze przed kupnem nieruchomości, aby sprawdzić, czy będziemy mogli zrealizować na niej swoją inwestycję.

Ewa Rybarczyk, Daniel Rybarczyk

cropped-logo_-blog

Prawo administracyjne, Prawo nieruchomości

Prawo nieruchomości: legalizacja samowoli budowlanej i opłata legalizacyjna

saving-for-a-home
Opłata legalizacyjna (Źródło obrazka)

W poprzednim artykule Prawo nieruchomości: samowola budowlana poruszyliśmy ogólne zagadnienia dotyczące samowoli budowlanej. Tym razem skupimy się na ostatnim etapie legalizacji samowoli oraz na instytucji opłaty legalizacyjnej.

Poprzednio wspominaliśmy, jakie dokumenty należy przedłożyć, aby zalegalizować samowolę budowlaną, w przypadku gdy wybudowano obiekt budowlany lub jego część bez pozwolenia na budowę. W myśl art. 48 ust. 5 Prawa budowlanego, przedłożenie tych dokumentów w określonym przez organ terminie, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego (ewentualnie: pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona).

Działania organu nadzoru budowlanego

Organ nadzoru budowlanego w opisanej sytuacji zbada zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jeśli taki istnieje), a także zbada kompletność projektu budowlanego, jego wykonanie przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i, co więcej, posiadanie przez inwestora wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń. Działania organu są więc podobne, jak w przypadku działań opisanych w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, jednak dopiero na omawianym w tym artykule etapie mają one skutki prawne. Można powiedzieć, że działania inwestora czy też właściciela obiektu budowlanego oraz odpowiadające im działania organu, są podobne jak w przypadku uzyskiwania pozwolenia na budowę.

Opłata legalizacyjna

Jeśli okaże się, że mimo przedłożonych dokumentów, nadal występują jakieś naruszenia, organ nałoży na inwestora obowiązek ich usunięcia we wskazanym terminie pod rygorem wydania nakazu rozbiórki obiektu. Jeżeli jednak wszystkie wymogi zostaną spełnione, a organ nie dopatrzy się żadnych naruszeń, inwestor (właściciel) ma otwartą drogę do legalizacji samowoli budowlanej. Legalizacja wiąże się jednak z obowiązkiem poniesienia kary za samowolę w postaci uiszczenia opłaty legalizacyjnej. Należy pamiętać, że do opłaty legalizacyjnej stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące kar (art. 59f i 59g Prawa budowlanego), jednak stawka opłaty ulega aż 50-krotnemu podwyższeniu.

Wzór obliczenia wysokości opłaty jest następujący: stawka opłaty (s) x 50 x współczynnik kategorii obiektu budowlanego (k) x współczynnik wielkości obiektu budowlanego (w).

Kara za nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej

Opłatę legalizacyjną organ ustala w drodze postanowienia, które może zostać zaskarżone zażaleniem. Opłatę należy uiścić w terminie 7 dni od dnia doręczenia postanowienia na rachunek bankowy właściwego urzędu wojewódzkiego lub w kasie tego urzędu. Jeśli opłata nie zostanie wniesiona w terminie, organ co do zasady wyda decyzję nakazującą rozbiórkę. Ta dotkliwa konsekwencja wynika wprost z treści art. 49b ust. 7 – oznacza to, że opłata legalizacyjna nie podlega egzekucji administracyjnej, a konsekwencja jej nieuiszczenia niweczy całe staranie o legalizację samowoli budowlanej. Należy również pamiętać, że termin do uiszczenia opłaty legalizacyjnej jest terminem prawa materialnego, a nie procesowego, a więc nie podlega przywróceniu.

Zatwierdzenie projektu budowlanego

W końcu, jeśli wszystkie opisane dotychczas wymogi zostaną spełnione, a opłata legalizacyjna zostanie uiszczona, organ wyda decyzję o zatwierdzeniu projektu budowlanego (lub o pozwoleniu na wznowienia robót budowlanych), jeśli budowa jest w toku.

Ewa Rybarczyk, Daniel Rybarczyk

cropped-logo_-blog

Źródło:

– Niewiadomski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, wyd. 7, art. 49, Warszawa 2016

Prawo administracyjne, Prawo nieruchomości

Prawo nieruchomości: samowola budowlana

IMG_3387
Prawo nieruchomości: samowola budowlana (Źródło obrazka)

W pierwszej odsłonie nowego cyklu na Kruczku pt. „Prawo nieruchomości” przyjrzymy się instytucji samowoli budowlanej na gruncie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.

Samowola budowlana – definicja

O samowoli budowlanej można mówić wtedy, gdy obiekt budowlany lub jego część są w budowie albo zostały wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę, zgłoszenia czy też mimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ.

Nakaz rozbiórki

Największe znaczenie dla instytucji samowoli budowlanej mają przepisy art. 48 i następne Prawa budowlanego. Obecnie, w przypadku wykrycia przez organ samowoli budowlanej, zasadą jest nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części. Ustawodawca jednak znacznie łagodzi tę zasadę przewidując obowiązkowe postępowanie legalizacyjne, które ma na celu usankcjonowanie istniejącego stanu i ominięcie dotkliwej sankcji jaką jest rozbiórka. Można zatem powiedzieć, że rozbiórka, choć jest zasadą, to stanowi środek ostateczny (ultima ratio), który będzie zastosowany jedynie wtedy, gdy postępowanie legalizacyjne się nie powiedzie.

Trzy stany prawne

W każdej sprawie należy jednak zawsze sprawdzić kiedy dany obiekt (lub jego część) został wzniesiony. Ustawodawca bowiem na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat różnie odnosił się do samowoli budowlanej i przewidywał różne prawne jej skutki. Obecnie do obiektu budowlanego wzniesionego bez pozwolenia na budowę zastosowanie mogą znaleźć aż trzy różne stany prawne, tj. przepis art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r., przepis art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. w pierwotnym brzmieniu oraz aktualnie brzmiący przepis art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r. W tym zakresie zatem należy każdorazowo przeanalizować stan faktyczny, dokumentację oraz poszczególnie przepisy.

Przesłanki legalizacji samowoli budowlanej

Przesłanki legalizacji samowoli budowlanej (przy obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę) zostały wskazane w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Organ powinien zawsze ocenić czy budowa:

  • jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (w szczególności ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ewentualnie ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu),
  • nie narusza przepisów, w tym techniczo-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem (art. 5 Prawa budowlanego, ustawy i rozporządzenia szczególne).

Jeżeli powyższe przesłanki zostaną spełnione, organ nadzoru budowlanego postanowieniem wstrzyma prowadzenie robót budowlanych. W przedmiotowym postanowieniu organ ustali wymagania dotyczące koniecznych zabezpieczeń budowy oraz nałoży na stronę obowiązek przedłożenia:

  • zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego,
  • dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1,2 i 4 oraz ust. 3 Prawa budowlanego, tj.:
    a) czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o przynależności projektanta do właściwej izby samorządu zawodowego,
  1. oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane,
  2. innych dokumentów określonych w ustawie.

Warto znać również treść przepisu art. 49b Prawa budowlanego, który odnosi się do legalizacji samowoli budowlanej powstałej wskutek wzniesienia obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Przepis jest jednak niemalże analogiczny jak regulacja art. 48 ustawy, a więc nie ma potrzeby jego odrębnej analizy.

Przeczytaj również: Jak zbudować dom? Część 2: zgłoszenie budowy organowi administracji

Jeśli inwestor (właściciel, zarządca) spełni wszystkie wyżej wymienione wymogi, następuje kolejny etap legalizacyjny, który jest związany z zatwierdzeniem projektu budowlanego i ustaleniem wysokości opłaty legalizacyjnej. Etap ten zostanie omówiony w następnej części z serii „Prawo nieruchomości”.

Ewa Rybarczyk, Daniel Rybarczyk

cropped-logo_-blog

Źródło:

– Niewiadomski [w:] Prawo budowlane. Komentarz, wyd. 7, art. 48, Warszawa 2016

Prawo administracyjne

Prawa strony w postępowaniu administracyjnym

forvaltningsrett
Prawa strony w postępowaniu administracyjnym (Źródło obrazka)

Postępowanie administracyjne oparte jest na podrzędności strony w stosunku do organu. Oznacza to, że strona „w starciu z organem” nigdy nie będzie na tym samym poziomie, jak to ma miejsce np. w postępowaniu cywilnym. Bierze się to stąd, że to organ rozstrzyga sprawę, a więc pełni funkcję decyzyjną. Z tego powodu Kodeks postępowania administracyjnego zapewnia stronie szereg uprawnień, które wzmacniają jej pozycję. Liczba tych praw jest na tyle duża, że wymienienie ich wszystkich w jednym artykule byłoby niemożliwe i dlatego skupimy się na kilku najważniejszych kwestiach, które mogą mieć znaczenie przy sporządzaniu ewentualnych odwołań lub skarg od negatywnych decyzji administracyjnych.

Prawo do czynnego udziału w postępowaniu

Strona ma przede wszystkim prawo do czynnego udziału w postępowaniu. Wynika to wprost z treści art. 10 kpa. Organ musi zapewnić stronie możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Zasadę tę uszczegóławiają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące dowodów np. art. 78 kpa (obowiązek uwzględnienia żądania strony dotyczącego przeprowadzenia dowodu), art. 79 kpa (obowiązek zawiadomienia strony o miejscu i terminie przeprowadzanego dowodu) czy też art. 81 kpa (w myśl którego okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeżeli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów).

Prawo wglądu do akt sprawy

Strona ma ponadto prawo do wglądu do akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania (art. 73 § 1 kpa). Wskazane uprawnienia można realizować w lokalu organu oraz w obecności pracownika tego organu.

Prawo do udziału z rozprawie

Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje możliwość przeprowadzenia rozprawy, gdy zapewni to przyspieszenie postępowania. Ponadto rozprawa powinna być przeprowadzona, gdy istnieje potrzeba uzgodnienia interesów stron albo gdy pojawia się konieczność przesłuchania świadków, biegłych lub dokonania oględzin. Przepisy szczególne mogą przewidywać obowiązek przeprowadzenia rozprawy w danym postępowaniu (np. w postępowaniu wywłaszczeniowym). Strona ma prawo do każdorazowego bycia zawiadomioną o rozprawie w drodze doręczenia wezwania, w którym określa się termin, miejsce i przedmiot rozprawy (art. 91 § 1 i § 2 kpa). Co więcej, termin rozprawy powinien być tak wyznaczony, aby doręczenie wezwania o rozprawie nastąpiło przynajmniej na siedem dni przed rozprawą (art. 92 kpa).

Prawo do wniesienia odwołania

W przypadku negatywnego rozstrzygnięcia sprawy przez organ I instancji, strona ma prawo do zaskarżenia decyzji w drodze odwołania. Z kolei, gdy sprawę negatywnie rozstrzygnął organ II instancji, stronie przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Kwestie terminów do wnoszenia środków zaskarżenia oraz formy i sposobu zaskarżania regulują szczegółowo przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Prawo do żądania uzupełnienia decyzji

Strona ma również prawo do żądania uzupełnienia decyzji co do jej rozstrzygnięcia bądź co do prawa odwołania lub wniesienia innego środka zaskarżenia (art. 111 kpa). Należy pamiętać, że każda decyzja powinna zawierać pouczenie o prawie do odwołania albo wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego. Nawet jeśli organ błędnie pouczy stronę o takim prawie, to błędne pouczenie nie może stronie zaszkodzić (art. 112 kpa).

Pamiętajmy, że każde naruszenie przepisu postępowania przez organ może być podstawą zarzutu w odwołaniu lub w skardze do sądu administracyjnego. Taki zarzut okaże się jednak skuteczny tylko wtedy, gdy naruszenie przepisu postępowania miało wpływ na treść rozstrzygnięcia – tutaj pole do popisu ma sporządzający środek zaskarżenia, który taki wpływ musi wykazać.

Ewa Rybarczyk, Daniel Rybarczyk.

cropped-logo_-blog

Prawo administracyjne, Prawo nieruchomości

Kiedy można zostać wywłaszczonym?

shutterstock_54441721
Kiedy można zostać wywłaszczonym? (Źródło obrazka)

Kwestię wywłaszczenia reguluje przede wszystkim Konstytucja RP oraz ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 21 ust. 1 Konstytucji RP „wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem”.

Wywłaszczenie – definicja

Definicję samego wywłaszczenia znajdziemy z kolei we wspomnianej powyżej ustawie o gospodarce nieruchomościami. Wywłaszczenie polega na pozbawieniu lub ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Pierwszą przesłanką, która pozwala na wywłaszczenie jest zatem wydanie stosownej decyzji administracyjnej. Decyzja taka może zostać wydana jedynie w ściśle określonych warunkach.

Przebieg postępowania wywłaszczeniowego

Wywłaszczenie może zostać dokonane jedynie na cele publiczne (wymienione wyczerpująco w art. 6 ustawy) i tylko wtedy, gdy cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Pamiętać bowiem trzeba, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, z pewnymi wyjątkami, każdorazowo musi być poprzedzone rokowaniami o nabycie nieruchomości w drodze umowy. Rokowania są prowadzone między starostą wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a także osobą, której przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Oznacza to, że decyzja może zostać wydana dopiero po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, które z kolei nie może być zainicjowane bez przeprowadzonych uprzednio rokowań. Ponadto wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego może nastąpić dopiero po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy w ramach rokowań. Termin ten powinien zostać wyznaczony na piśmie. Postępowanie wywłaszczeniowe uważa się za wszczęte w dniu, w którym doręczono stronom (np. właścicielowi nieruchomości) stosowne zawiadomienie.

Nieruchomość może zostać wywłaszczona jedynie na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Jeśli wywłaszczenie ma nastąpić na rzecz Skarbu Państwa, wtedy postępowanie wywłaszczeniowe wszczynane jest z urzędu. W przypadku wywłaszczenia na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, wszczęcie następuje na wniosek organu wykonawczego tej jednostki (wójta, burmistrza, prezydenta w przypadku gminy, zarządu powiatu w przypadku powiatu i zarządu województwa w przypadku województwa).

Warto pamiętać, że wywłaszczenie może dotyczyć zarówno całej nieruchomości, jak i jedynie jej części. Jeżeli jednak wywłaszczeniem objęta jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele (np. nie będzie można jej zabudować), na żądanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (w zależności od tego, na czyją rzecz następuje wywłaszczenie). Roszczenie to ma charakter cywilnoprawny, a zatem to na właścicielu lub użytkowniku wieczystym nieruchomości spoczywa każdorazowo ciężar dowodu, iż pozostała część nieruchomości nie będzie nadawać się do wykorzystania na dotychczasowe cele.

Odszkodowanie za wywłaszczenie

Wywłaszczenie może nastąpić jedynie za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej. Odszkodowanie ustala starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Co do zasady odszkodowanie powinno zostać ustalone już w decyzji wywłaszczeniowej. Zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczenia podlega wykonaniu. W ramach odszkodowania właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu wywłaszczanej nieruchomości może być przyznana, za jego zgodą, odpowiednia nieruchomość zamienna.

Przeczytaj również: Roszczenia w przypadku zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Ewa Rybarczyk, Daniel Rybarczyk

cropped-logo_-blog

Prawo administracyjne

Komu przysługuje zasiłek stały?

old
Komu przysługuje zasiłek stały? (Źródło obrazka)

Zasiłek stały jest jednym ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej uregulowanych w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Osoby, którym przysługuje zasiłek stały zostały wskazane w art. 37 tej ustawy, któremu chcemy się bliżej przyjrzeć.

Kryteria otrzymania zasiłku stałego

Po pierwsze, zasiłek stały może otrzymać „pełnoletnia osoba samotnie gospodarująca, niezdolna do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolna do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej”. Zgodnie ze słowniczkiem ustawowym, osobą samotnie gospodarującą jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe (art. 6 pkt 10 ustawy o pomocy społecznej). Pojęcie kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej zostało wyjaśnione w art. 8 pkt 1 ustawy. Kryteria dochodowe podlegają weryfikacji co 3 lata, z uwzględnieniem wyniku badań progu interwencji socjalnej.  Według stanu prawnego na dzień niniejszego artykułu (1 marca 2017 r.) kryterium to wynosi 634 złote.

Po drugie, zasiłek stały przysługuje „pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę rodzinie”. Do kryterium tego odwołuje się art. 8 pkt 2 omawianej ustawy; obecnie wynosi ono 514 złotych.

Osoba niezdolna do pracy z powodu wieku oraz osoba całkowicie niezdolna do pracy

Osobą niezdolną do pracy z powodu wieku jest osoba, która osiągnęła wiek emerytalny zgodnie z przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach o rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.

Osobą całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy albo osoba zaliczona do I lub II grupy inwalidów lub legitymująca się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej przy zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Należy pamiętać, że zasiłek stały nie przysługuje w przypadku zbiegu uprawnień do tego zasiłku z prawem do: renty socjalnej, świadczenia pielęgnacyjnego, specjalnego zasiłku opiekuńczego, dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka i utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych na skutek upływu ustawowego okresu jego pobierania lub zasiłku dla opiekuna.

Musisz złożyć wniosek

Świadczenia z pomocy społecznej udzielane są co do zasady na wniosek, a ich przyznanie następuje w formie decyzji administracyjnej. Przed rozstrzygnięciem co do przyznania zasiłku stałego pracownik socjalny przeprowadza rodzinny wywiad środowiskowy u osób i rodzin ubiegających się o zasiłek. Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia.

Ewa Rybarczyk, Daniel Rybarczyk

logo_ blog