Prawo autorskie

Czy można odtwarzać muzykę w miejscu publicznym?

Na początku warto przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 17 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (dalej: „ustawa”), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje wyłączne prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Odrębne pola eksploatacji zostały przykładowo wymienione w art. 50 ustawy, a wśród nich w punkcie trzecim jako odrębne pole eksploatacji wskazuje się „publiczne odtwarzanie”. Zgodnie z definicją ustawową odtworzenie utworu polega na udostępnieniu utworu przy pomocy nośników dźwięku, obrazu lub dźwięku i obrazu, na których utwór został zapisany, bądź przy pomocy urządzeń służących do odbioru programu radiowego lub telewizyjnego, w którym utwór jest nadawany (art. 6 ust. 1 pkt 9 ustawy).

Przeczytaj również: Ochrona prawa do autorstwa utworu

Zatem publiczne odtwarzanie utworu co do zasady wiąże się z zawarciem stosownych umów licencyjnych oraz ponoszeniem opłat. Jednak w przypadku udostępniania utworów poprzez wykorzystanie urządzeń służących do odbioru programu radiowego lub telewizyjnego ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych przewiduje możliwość dozwolonego rozpowszechniania tych utworów bez ponoszenia opłat (art. 24 ust. 1 i 2 ustawy).

Czy można odtwarzać muzykę w miejscu publicznym
Czy można odtwarzać muzykę w miejscu publicznym? (Źródło obrazka)

W tym artykule skupimy się na konstrukcji prawnej, która została uregulowana w art. 24 ust. 2 ustawy, tj. na prawie do odtwarzania nadawanych utworów w miejscu ogólnie dostępnym. Przywołany przepis umożliwia posiadaczom urządzeń odbiorczych nieodpłatne odtwarzanie programów radiowych i telewizyjnych w miejscach ogólnie dostępnych, jednakże tylko wtedy gdy nie łączy się to z osiągnięciem korzyści majątkowej.

Przesłanki skorzystania z licencji

Aby skorzystać z dobrodziejstwa licencji ustawowej przewidzianej w art. 24 ust. 2 ustawy należy łącznie spełnić następujące przesłanki:
– udostępnić publicznie utwór poprzez odbiór za pośrednictwem odbiorników radiowych albo telewizyjnych;
– umieścić odbiornik radiowy albo telewizyjny w miejscu ogólnie dostępnym;
– nie osiągać korzyści majątkowych z odtwarzania utworów nadawanych.

Przeczytaj również: „Prawo zobowiązuje – nie kseruję”. Czy można kserować książki?

Najwięcej wątpliwości budzi ostatnia z wymienionych przesłanek. Należy pamiętać, że do powstania obowiązku zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z utworu na tym polu eksploatacji wystarczy, aby publiczne odtwarzanie mogło się przyczyniać do powiększenia przychodów przedsiębiorcy nawet w sposób pośredni. To na przedsiębiorcy spoczywa ciężar wykazania, że nie osiąga korzyści majątkowych z rozpowszechniania utworów na tym polu eksploatacji.

Kto nie może skorzystać z licencji?

W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, że publicznym odtworzeniem utworu, który nie stanowi działania w ramach licencji ustawowej z art. 24 ust. 2 ustawy m.in. są:
– odtwarzanie utworów, w tym muzycznych w galeriach handlowych – muzyka ma bowiem przyciągnąć klientów i zachęcić ich do dokonywania zakupów czy skorzystania z określonych usług,
– rozprowadzanie sygnału na rzecz klientów hotelu przy pomocy odbiorników zainstalowanych w pokojach hotelowych zajmowanych przez gości – możliwość odtwarzania utworów podwyższa standard i atrakcyjność oferty hotelowej, a tym samym wpływa na osiąganie korzyści majątkowych,
– odtwarzanie utworów, w tym muzycznych na siłowni, w klubie fitness – muzyka, nie tylko umila czas ćwiczeń, ale często jest niezbędna do ich wykonywania, a zatem odgrywa znaczącą rolę w działalności przedsiębiorcy i przekłada się na osiągany przez niego zysk.

Oczywiście każdą sprawę należy oceniać indywidualnie. Jeśli przedsiębiorca udowodni, że nie osiąga korzyści majątkowych z publicznego odtwarzania utworów, nie będzie z tego tytułu ponosić opłat. Mogą bowiem zaistnieć takie sytuacje, że pomiędzy publicznym odtwarzaniem utworów a prowadzoną działalnością gospodarczą (także handlową i usługową) nie zajdzie nawet pośredni związek. W przypadku gdy utwory (np. muzyczne) odtwarzane są tylko po to, aby zaspokoić potrzeby pracowników (a nie klientów), można z nich korzystać nieodpłatnie.

Kto pobiera opłaty?

ZAIKS – stowarzyszenie autorów
STOART i SAWP – związki reprezentujące artystów wykonawców utworów muzycznych i słowno-muzycznych.

Ewa Rybarczyk, Daniel Rybarczyk

cropped-logo_-blog

Źródła:
– P. Ślęzak, w: Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, Warszawa 2017;
– J. Barta, R. Markiewicz, w: Prawo autorskie, Warszawa 2016

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s