Prawo cywilne, Prawo nieruchomości

Prawo nieruchomości: Jak ustanowić służebność drogi koniecznej?

Służebność drogi koniecznej
Jak ustanowić służebność drogi koniecznej? (Źródło obrazka)

Służebność drogi koniecznej, zwana również służebnością drogową, została uregulowana w art. 145 Kodeksu cywilnego. Sytuacje opisane w tym przepisie nie należą do rzadkości, a ustanowienie służebności drogowej może mieć ważkie znaczenie, choćby z uwagi na przepisy prawa budowlanego i przepisy dotyczące zagospodarowania przestrzennego, które obligują właściciela nieruchomości do zapewnienia gruntowi dostępu do drogi publicznej.

Odpowiedni dostęp do drogi publicznej

Roszczenie o ustanowienie służebności drogi koniecznej powstaje, kiedy nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Chodzi zatem o dwie sytuacje: nieruchomość nie ma w ogóle dostępu do drogi publicznej lub dostęp ten nie jest „odpowiedni”. Ta ostatnia sytuacja wyrażona przez pojęcie „odpowiedniego dostępu” jest trudna do sprecyzowania. W doktrynie wskazuje się, że chodzi tutaj o dostęp zgodny z przeznaczeniem nieruchomości oraz spełniający wymagane warunki. Nie należy zapominać, że służebność drogowa ogranicza prawo własności właściciela nieruchomości obciążonej (nieruchomości, przez którą służebność drogowa przebiega), a więc właściciel nieruchomości, która ma problem z dostępem do drogi publicznej powinien najpierw wykorzystać wszelkie dostępne możliwości dojazdu do drogi publicznej biegnące przez własną nieruchomość. Jeśli nie ma takiej możliwości, wtedy aktualizuje się prawo do żądania ustanowienia służebności drogowej, ale tylko w zakresie, jaki jest niezbędny do ustanowienia dostępu do drogi publicznej – bez nadmiernego obciążania nieruchomości sąsiada. Należy patrzeć na to, czy zwiększenie użyteczności nieruchomości władnącej przez ustanowienie służebności drogowej przewyższa korzyść utraconą przez nieruchomość obciążoną. Ocena interesów właścicieli obu nieruchomości oraz korzyści i strat w stosunku do obu gruntów musi zostać każdorazowo dokładnie oceniona.

Przeczytaj również: Prawo nieruchomości: czym są urządzenia przesyłowe?

Ustanowienie służebności drogowej

Ustanowienie służebności drogi koniecznej następuje w drodze umowy między właścicielem nieruchomości mającej problem z dostępem do drogi publicznej (właścicielem nieruchomości władnącej) a właścicielem (właścicielami) nieruchomości, przez którą (przez które) ma biec służebności drogowa (nieruchomości obciążone). Jeżeli na tej płaszczyźnie nie dojdzie do porozumienia, właściciel nieruchomości, który chce ustanowienia służebności drogi koniecznej, ma prawo wystąpić do sądu ze stosownym wnioskiem. Sąd rozpozna sprawę w postępowaniu nieprocesowym i wyda postanowienie rozstrzygające sprawę.

Na co pozwala służebność drogi koniecznej?

Treścią służebności drogi koniecznej jest używanie wyznaczonego fragmentu cudzej nieruchomości w celu przemieszczania się po nim pieszo oraz przy pomocy pojazdów. Wykonywanie służebności powinno następować z jak najmniejszą uciążliwością dla nieruchomości obciążonej. Ponadto przy ustanowieniu służebności drogowej każdorazowo należy wziąć pod uwagę interes społeczno – gospodarczy. Służebność nie może bowiem stanowić zarzewia konfliktów oraz powinna być poprowadzona tak, aby możliwe było korzystanie z nieruchomości obciążonych zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem.

Przeczytaj również: Prawo nieruchomości: jak uzyskać decyzję o warunkach zabudowy?

Wynagrodzenie za służebność drogową

Służebności drogi koniecznej ustanawiana jest za wynagrodzeniem, które powinien zapłacić właściciel nieruchomości władnącej właścicielom nieruchomości, przez które biegnie droga konieczna. Wynagrodzenie to jest szersze niż pojęcie odszkodowania, a więc przysługuje nawet wtedy, gdy właściciel (właściciele) nieruchomości obciążonej nie doznał żadnej szkody z tytułu ustanowienia służebności drogowej. Zasadą jest wynagrodzenie jednorazowe, choć dopuszcza się również ustalenie wynagrodzenia w formie świadczeń okresowych.

Ewa Rybarczyk, Daniel Rybarczyk

cropped-logo_-blog

Źródło:

– Skowrońska – Bocian/Warciński [w:] KC. Komentarz pod red. K Pietrzykowskiego, Warszawa 2015

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s