Prawo cywilne

Czym jest służebność osobista?

people-in-house
Czym jest służebność osobista? (Źródło obrazka)

Służebność osobista to jedno z ograniczonych praw rzeczowych uregulowanych w Kodeksie cywilnym. Czy ta odpowiedź jest wystarczająca? Oczywiście, że nie! Przyjrzyjmy się bliżej instytucji służebności osobistej.

Służebność osobista – definicja

Kluczem do zrozumienia służebności osobistych jest treść przepisu art. 296 kc:

Nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).

Z tej krótkiej regulacji wyraźnie wynika, że służebności osobiste mają podobny charakter jak służebności gruntowe. Różnica między tymi rodzajami służebności sprowadza się do tego, że służebność osobista przysługuje oznaczonej osobie fizycznej, a nie – jak ma to miejsce w przypadku służebności gruntowych – każdoczesnemu właścicielowi czy posiadaczowi nieruchomości władnącej. W literaturze przedmiotu wskazuje się, że służebność osobista to tzw. prawo „osobiste” w tym sensie, że służy celom alimentacyjnym, czyli zaspokaja osobiste potrzeby osoby uprawnionej. Nie ma jednak charakteru czystego prawa realnego jak np. służebności gruntowe.

Służebność osobista – cechy charakterystyczne

Jak już wspomniano, podmiotem uprawnionym przy służebnościach osobistych może być tylko osoba fizyczna, a zatem nie można ustanowić omawianego rodzaju służebności np. na rzecz spółki. Osoba uprawniona powinna być ponadto dostatecznie zindywidualizowana. Z osobistym charakterem służebności osobistej wiąże się to, że nie wchodzi ona w skład spadku po zmarłej osobie uprawnionej i wygasa najpóźniej wraz z jej śmiercią (art. 299 kc). Ponadto służebność osobista ma charakter niezbywalny, a więc nie może być przenoszona na inne osoby. Nie ma również możliwości przeniesienia uprawnienia do jej wykonywania – wynika to z treści art. 300 kc. Nie jest także możliwe nabycie służebności osobistej przez zasiedzenie (art. 304 kc).

Służebność mieszkania – na czym polega?

Kodeks cywilny jako szczególną postać służebności osobistych wyróżnia służebność mieszkania. To, co wyróżnia ten szczególny typ służebności osobistych, to cel mieszkaniowy oraz związana z nim treść. W myśl art. 301 § 1 zd. 1 kc mający służebność mieszkania może przyjąć na mieszkanie małżonka i dzieci małoletnie. Służebność mieszkania polega na umożliwieniu uprawnionemu (oraz osobom mu towarzyszącym wymienionym we wskazanym wyżej przepisie) zamieszkiwanie w cudzej nieruchomości. Służebność ta wykazuje pewne podobieństwa do najmu, jednak w przypadku najmu wynajmujący jest dłużnikiem, który ma obowiązki świadczenia (udostępnienie lokalu i utrzymywanie go w stanie nadającym się do korzystania) – tymczasem przy służebności mieszkania właściciel mieszkania nie ma obowiązku świadczenia, a jedynie musi znosić wykonywanie służebności mieszkania przez uprawnionego.

Choć służebność mieszkania różni się w swojej treści od użytkowania, to przepisy Kodeksu cywilnego wyraźnie wskazują, że do wzajemnych stosunków między uprawnionym z tytułu służebności mieszkania a właścicielem nieruchomości stosuje się odpowiedni przepisy o użytkowaniu (art. 302 kc). Właściciel nieruchomości jednak nie musi za każdym razem znosić wykonywania służebności mieszkania. Jeżeli uprawniony z tytułu tej służebności dopuszcza się rażących uchybień przy wykonywaniu swojego prawa, właściciel nieruchomości może żądać zamiany służebności na rentę (art. 303 kc). Rażącymi uchybieniami są takie uchybienia, które naruszają lub grożą naruszeniem uprawnień właścicielskich lub też przekraczają dopuszczalne prawem granice wykonywania służebności mieszkania. Co do zasady uchybienia mogą być uznane za rażące, gdy są realizowane przez uprawnionego przez dłuższy czas w sposób ciągły lub powtarzalny.

Ewa Rybarczyk, Daniel Rybarczyk

logo_ blog

Źródło:

– K. Zaradkiewicz, w: K. Pietrzykowski, KC. Komentarz, Warszawa 2015

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s