Prawo autorskie

„Prawo zobowiązuje – nie kseruję”. Czy można kserować książki?

800px+books
Czy można kserować książki? (Źródło obrazka)

Każdy z nas wiele razy spotkał się ze stwierdzeniem, że nie można kserować  książek, gdyż nie jest to zgodne z prawem. Na stronach tytułowych książek wielu wydawnictw prawniczych pojawia się zwrot „prawo zobowiązuje – nie kseruję”. Czy jednak kserowanie książek za każdym razem jest niezgodne z prawem?

Dozwolony użytek osobisty

W pierwszej kolejności należy przyjrzeć się treści art. 23 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych:

  1. Bez zezwolenia twórcy wolno nieodpłatnie korzystać z już rozpowszechnionego utworu w zakresie własnego użytku osobistego. (…)
  2. Zakres własnego użytku osobistego obejmuje korzystanie z pojedynczych egzemplarzy utworów przez krąg osób pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego.

Powyższy przepis wyraźnie mówi o „nieodpłatnym korzystaniu” z utworu, który został już rozpowszechniony. Oczywiście najczęściej będzie chodziło o sporządzanie kopii utworu, w tym na przykład kopii książki. W ramach instytucji użytku prywatnego ustawodawca zezwala na korzystanie z cudzego utworu w zakresie „własnego użytku osobistego”. Za każdym razem należy zatem ustalić dwie rzeczy:

– w jakim celu będziemy korzystać z danej książki,

– jaki będzie krąg osób uprawnionych.

Cel dozwolonego użytku

Jeśli chodzi o cel, to powinien on mieć charakter osobisty (np. przygotowanie się do egzaminu, napisanie pracy naukowej, zwykła lektura książki), a ponadto powinien on być niekomercyjny. Oznacza to, że użytek osobisty nigdy nie może być skierowany na osiągnięcie zysku. Drugą kwestią jest krąg osób, które mogą korzystać z pojedynczego egzemplarza utworu. Przepis mówi o osobach pozostających w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego. Korzystanie z cudzego utworu w ramach dozwolonego użytku osobistego dotyczy jedynie osób fizycznych. O ile pokrewieństwo i powinowactwo nie wywołują wątpliwości interpretacyjnych, gdyż dotyczą członków rodziny, to wykładnia pojęcia „stosunku towarzyskiego” nastręcza wiele problemów. W literaturze wskazuje się, że chodzi o występowanie między osobami niesformalizowanej relacji o charakterze osobistym. Chodzi o osoby, które się znają i regularnie kontaktują się ze sobą, a więc utrzymywanie jedynie sporadycznych relacji nie mieści się w zakresie wskazanego wymogu. Zastanawia również charakter udostępniania plików w ramach grup utworzonych na portalach społecznościowych. Istnieje pogląd, według którego, jeśli dana grupa jest zamknięta, wtedy korzystanie przez jej członków z egzemplarza utworu (np. książki) stanowi własny użytek osobisty. Natomiast jeśli grupa ma charakter otwarty, tj. każdy może do niej przystąpić, wtedy nie sposób mówić o własnym użytku osobistym.

Czy można kserować całe książki?

Często mówi się również, że o ile można kserować jedynie fragmenty książek, to wykonywanie kopii całych egzemplarzy, nie jest zgodne z prawem. Nie jest to prawdą. Prawo autorskie nie wprowadza różnicy w zakresie zwielokrotniania całości lub części utworów w ramach własnego użytku osobistego. Jeśli zatem wykonujemy kopię książki jedynie dla własnych, niekomercyjnych celów oraz korzystamy z niej w zamkniętym kręgu osób, o których mowa w art. 23 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, to korzystamy z tej książki w ramach własnego użytku osobistego.

Przeczytaj również: Otrzymałem wezwanie do zapłaty za ściąganie z torrentów. Co robić?

Czym innym jest natomiast praktyka niektórych punktów ksero polegająca na sprzedaży gotowych kserokopii książek. Takie działanie jest zawsze nastawione na osiągnięcie zysku, a więc ma charakter komercyjny. Nie mieści się zatem w ramach własnego użytku osobistego i jest niezgodne z przepisami ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.

Ewa Rybarczyk, Daniel Rybarczyk

cropped-logo_-blog

 

Źródło:

– P. Ślęzak, Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Komentarz, Warszawa 2017

Reklamy

1 myśl w temacie “„Prawo zobowiązuje – nie kseruję”. Czy można kserować książki?”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s