Prawo administracyjne, Prawo nieruchomości

Kiedy można zostać wywłaszczonym?

shutterstock_54441721
Kiedy można zostać wywłaszczonym? (Źródło obrazka)

Kwestię wywłaszczenia reguluje przede wszystkim Konstytucja RP oraz ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W myśl art. 21 ust. 1 Konstytucji RP „wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem”.

Wywłaszczenie – definicja

Definicję samego wywłaszczenia znajdziemy z kolei we wspomnianej powyżej ustawie o gospodarce nieruchomościami. Wywłaszczenie polega na pozbawieniu lub ograniczeniu, w drodze decyzji, prawa własności, prawa użytkowania wieczystego lub innego prawa rzeczowego na nieruchomości. Pierwszą przesłanką, która pozwala na wywłaszczenie jest zatem wydanie stosownej decyzji administracyjnej. Decyzja taka może zostać wydana jedynie w ściśle określonych warunkach.

Przebieg postępowania wywłaszczeniowego

Wywłaszczenie może zostać dokonane jedynie na cele publiczne (wymienione wyczerpująco w art. 6 ustawy) i tylko wtedy, gdy cele publiczne nie mogą być zrealizowane w inny sposób niż przez pozbawienie albo ograniczenie praw do nieruchomości, a prawa te nie mogą być nabyte w drodze umowy. Pamiętać bowiem trzeba, że wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego, z pewnymi wyjątkami, każdorazowo musi być poprzedzone rokowaniami o nabycie nieruchomości w drodze umowy. Rokowania są prowadzone między starostą wykonującym zadania z zakresu administracji rządowej a właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości, a także osobą, której przysługuje do nieruchomości ograniczone prawo rzeczowe. Oznacza to, że decyzja może zostać wydana dopiero po wszczęciu postępowania wywłaszczeniowego, które z kolei nie może być zainicjowane bez przeprowadzonych uprzednio rokowań. Ponadto wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego może nastąpić dopiero po bezskutecznym upływie dwumiesięcznego terminu do zawarcia umowy w ramach rokowań. Termin ten powinien zostać wyznaczony na piśmie. Postępowanie wywłaszczeniowe uważa się za wszczęte w dniu, w którym doręczono stronom (np. właścicielowi nieruchomości) stosowne zawiadomienie.

Nieruchomość może zostać wywłaszczona jedynie na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Jeśli wywłaszczenie ma nastąpić na rzecz Skarbu Państwa, wtedy postępowanie wywłaszczeniowe wszczynane jest z urzędu. W przypadku wywłaszczenia na rzecz jednostki samorządu terytorialnego, wszczęcie następuje na wniosek organu wykonawczego tej jednostki (wójta, burmistrza, prezydenta w przypadku gminy, zarządu powiatu w przypadku powiatu i zarządu województwa w przypadku województwa).

Warto pamiętać, że wywłaszczenie może dotyczyć zarówno całej nieruchomości, jak i jedynie jej części. Jeżeli jednak wywłaszczeniem objęta jest część nieruchomości, a pozostała część nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele (np. nie będzie można jej zabudować), na żądanie właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości, nabywa się tę część w drodze umowy na rzecz Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego (w zależności od tego, na czyją rzecz następuje wywłaszczenie). Roszczenie to ma charakter cywilnoprawny, a zatem to na właścicielu lub użytkowniku wieczystym nieruchomości spoczywa każdorazowo ciężar dowodu, iż pozostała część nieruchomości nie będzie nadawać się do wykorzystania na dotychczasowe cele.

Odszkodowanie za wywłaszczenie

Wywłaszczenie może nastąpić jedynie za odszkodowaniem na rzecz osoby wywłaszczonej. Odszkodowanie ustala starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. Co do zasady odszkodowanie powinno zostać ustalone już w decyzji wywłaszczeniowej. Zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja o wywłaszczenia podlega wykonaniu. W ramach odszkodowania właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu wywłaszczanej nieruchomości może być przyznana, za jego zgodą, odpowiednia nieruchomość zamienna.

Przeczytaj również: Roszczenia w przypadku zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego

Ewa Rybarczyk, Daniel Rybarczyk

cropped-logo_-blog

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s