Prawo cywilne

Gwarancja a rękojmia

ArticleImage
Gwarancja a rękojmia (Źródło obrazka)

Na co dzień niejednokrotnie spotykamy się z pojęciem „gwarancji” i „rękojmi” przy różnego rodzaju zakupach i innych transakcjach. Wielokrotnie wydaje nam się, że pojęcia te są synonimiczne, jednak w rzeczywistością tak nie jest. Gwarancja i rękojmia to dwie odrębne instytucje prawa cywilnego, które różnią się w sposobie ich regulacji, a także możliwości powołania się na nie.

Rękojmia – definicja

Rękojmia przy sprzedaży, czyli po prostu „rękojmia za wady”, regulowana jest w art. 556 – 576 Kodeksu cywilnego. Przepis art. 556 k.c. wyraźnie wskazuje, że „sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną (rękojmia)”, a zatem odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi jest odpowiedzialnością ex lege tzn. ma swoje źródło uregulowania w ustawie. Sprzedawca wobec tego zawsze odpowiada w oparciu o rękojmię, która ma charakter absolutny tzn. jak wskazuje A. Kidyba, „sprzedawca nie może się z niej zwolnić, obciąża go ona niezależnie od tego, czy to on spowodował wadliwość rzeczy, czy ponosi w tym zakresie jakąkolwiek winę, a nawet czy w ogóle wiedział lub mógł wiedzieć o tym, że sprzedawana rzecz jest wadliwa”. W nawiązaniu do powyższego, należy jednak podkreślić, iż przepis art. 558 k.c. przewiduje możliwość modyfikacji odpowiedzialności z tytułu rękojmi. Zgodnie z § 1 zd. 1 wskazanego artykułu „strony mogą odpowiedzialność z tytułu rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć”. Niemniej jednak, gdy kupującym jest konsument ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w przepisach szczególnych. Modyfikacja odpowiedzialności z art. 558 k.c. powinna zostać dokonana przez strony w umowie.

Gwarancja – definicja

Jeśli chodzi o gwarancję, należy wskazać, że przysługuje ona tylko wtedy, gdy gwarant złoży kupującemu oświadczenie gwarancyjne – wskazuje na to przepis art. 577 § 1 k.c. Gwarancja zatem, choć została uregulowana w ustawie, to nie ma charakteru bezwzględnego – konieczne jest bowiem podjęcie działania stron, w szczególności sprzedawcy, aby w danym stosunku zobowiązaniowym można było powołać się na gwarancję. Jak nadmienia K. Gudowski, podstawową funkcją gwarancji jakości jest zapewnienie kupującemu ochrony przed „zepsuciem się” przedmiotu objętego gwarancją oraz przed niewłaściwym funkcjonowaniem przedmiotu w związku pozostającym z jego wadliwością. Autor ten wskazuje, iż pojęcie wady fizycznej przy gwarancji nie jest takie samo jak pojęcie wady fizycznej przy rękojmi. Gwarancja ma bowiem na celu zapewnienie zdatności rzeczy do normalnego użytku, a nie chroni także wartości rynkowej rzeczy czy też jej estetyki, jak ma to miejsce przy rękojmi. Słusznie na to zwrócił również uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30 listopada 1999 r. (sygn. akt I CKN 821/99).

Przeczytaj również: Kiedy można zwrócić towar do sklepu?

Pamiętać należy, iż treść gwarancji określana jest przez gwaranta indywidualnie. Należy przy tym wskazać, iż do zawarcia stosunku gwarancyjnego nie wystarczy jedynie umieszczenie w umowie postanowienia o udzieleniu gwarancji, ale konieczne jest przede wszystkim złożenie oświadczenia gwarancyjnego, zawierającego oznaczenie obowiązków gwaranta i uprawnień kupującego, w razie gdy rzecz sprzedana nie będzie miała właściwości określonych w tym oświadczeniu.

Obowiązki gwaranta

Zgodnie z art. 577 § 2 k.c. gwarant co do zasady ma trzy obowiązki gwarancyjne, tj.: obowiązek zwrotu zapłaconej ceny, obowiązek usunięcia wady rzeczy przez jej naprawę oraz obowiązek zapewnienia innych usług lub wymiany rzeczy przez dostarczenie rzeczy wolnej od wad. Pamiętać jednak należy, iż przepis ten, podobnie jak i niemalże wszystkie przepisy regulujące instytucję gwarancji jakości, ma charakter dyspozytywny, a więc może być modyfikowany przez strony w ramach zasady swobody umów.

Różne terminy

Odmienności zachodzące pomiędzy rękojmią i gwarancją dotyczą również terminów powoływania się na uprawnienia z nich wynikające. Po wejściu w życie ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta, zmienił się przepis art. 568 § 1 k.c., zgodnie z którym obecnie sprzedawca ponosi odpowiedzialność z tytułu rękojmi,  jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat, a gdy chodzi o wady nieruchomości – przed upływem pięciu lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 5 sierpnia 2005 r. (sygn. akt II CK 28/05), przepis określający długość trwania odpowiedzialności z tytułu rękojmi ma charakter dyspozytywny, a zatem terminy te mogą być modyfikowane. Należy jednak pamiętać, na co zwraca uwagę M. Tulibacka, iż jeśli kupujący jest konsumentem, możliwości modyfikacji stają się ograniczone – zastosowanie znajdzie art. 558 § 1 zd. 2 k.c., według którego w transakcjach z konsumentami ograniczanie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest możliwe jedynie, kiedy zezwalają na to przepisy szczególne.

W przypadku gwarancji, zgodnie z art. 577 § 4 k.c. okres, w którym można powołać się na gwarancję wynosi 2 lata od momentu wydania rzeczy, jednak strony mogą ten termin swobodnie modyfikować. Pamiętać ponadto należy, iż zgodnie z art. 581 k.c., że jeżeli przy wykonaniu swoich obowiązków gwarant dokonał wymiany rzeczy albo istotnych napraw rzeczy, termin gwarancji biegnie na nowo od momentu dostarczenia rzeczy wolnej od wad albo zwrócenia rzeczy naprawionej.

Niezależność gwarancji i rękojmi

W kontekście porównywania instytucji gwarancji i rękojmi nie można zapomnieć o regulacji art. 579 k.c. W § 1 tego artykułu ustawodawca wyraźnie przewidział, że można korzystać z uprawnień przysługujących z tytułu rękojmi niezależnie od uprawnień przysługujących z gwarancji. Działa to również w drugą stronę – art. 579 § 2 k.c. wskazuje, że skorzystanie przez kupującego z gwarancji nie wpływa na odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi. Kodeks cywilny przewiduje zatem dwa odrębne reżimy odpowiedzialności sprzedawcy i to do kupującego należy wybór, z którego z nich chce skorzystać. Zwrócić należy również uwagę na treść art. 579 § 3 k.c., według którego w razie wykonywania przez kupującego uprawnień z gwarancji bieg terminu do wykonania uprawnień z tytułu rękojmi ulega zawieszeniu.

W nawiązaniu do powyższego, nie można również zapominać, iż przy wyborze skorzystania z uprawnień przysługujących z gwarancji lub rękojmi, może dojść do ciekawych konfiguracji podmiotowych po stronie podmiotu odpowiedzialnego. Odpowiedzialnym z tytułu rękojmi jest bowiem zawsze sprzedawca, natomiast w przypadku gwarancji mówi się o odpowiedzialności gwaranta, którym może być sprzedawca lub producent. Odpowiedzialność tych podmiotów jednak nie będzie solidarna, gdyż nie istnieje przepis prawa, który taką solidarność by konstruował. M. Tulibacka wskazuje zatem, że sprzedawca i gwarant będą ponosić odpowiedzialność na zasadzie in solidum.

Ewa Kalinowska, Daniel Rybarczyk

logo_ blog

Źródła:

– M. Tulibacka w: Kodeks cywilny. Komentarz pod red. dr hab. Konrada Osajdy, Warszawa 2016,

– J. Jezioro w: Kodeks cywilny. Komentarz pod red. prof. dr hab. Edwarda Gniewka, prof. dr hab. Piotra Machnikowskiego, Warszawa 2016,

– R. Trzaskowski, C. Żuławska w: Kodeks cywilny. Komentarz. Księga Trzecia. Zobowiązania pod red. J. Gudowskiego, Warszawa 2013,

– Z. Gawlik w: Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania – część szczególna pod red. A. Kidyby, LEX 2014.

 

Reklamy

1 myśl w temacie “Gwarancja a rękojmia”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s