Prawo rodzinne

Czym jest dobro dziecka?

11012182_1036824496369429_3578522604671719298_n
Dobro dziecka (Źródło obrazka)

Dobro dziecka – definicja

Dobro dziecka odgrywa pierwszoplanową rolę przy wykładni przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Mimo że nie ma definicji ustawowej tego pojęcia, za J. Ignaczewskm wskazać należy, iż dobro dziecka koresponduje z pojęciem nadrzędnego interesu dziecka rekonstruowanego na podstawie przepisów Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r. (Dz.U. 1991 Nr 120, poz. 526). W myśl przepisu art. 3 Konwencji o prawach dziecka, nadrzędną sprawą we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez publiczne lub prywatne instytucje opieki społecznej, sądy, władze administracyjne lub ciała ustawodawcze, jest najlepsze zabezpieczenie interesów dziecka. Przy wykładni dobra dziecka znaczącą rolę odgrywa także doktryna i judykatura. Sad Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 lutego 1997 r., II CKN 90/96 wskazał, że „pojęcie dobra dziecka z jednej strony obejmuje całą sferę najważniejszych jego spraw osobistych, przykładowo takich jak rozwój fizyczny i duchowy, odpowiednie kształcenie i wychowanie oraz przygotowanie do dorosłego życia, z drugiej zaś – ma ono wyraźny wymiar materialny. Polega on na konieczności zapewnienia dziecku środków do życia i realizacji celów o charakterze osobistym, a w wypadku gdy ma ono swój majątek, także na dbałości o jego interes majątkowy” (Legalis, nr 333272). Z kolei w postanowieniu z dnia z dnia 12 grudnia 2000 r., sygn. akt V CKN 1751/00, Sąd Najwyższy podkreślił, iż „swoje oczekiwania i uprawnienia wynikające z władzy rodzicielskiej rodzice mogą uwzględniać i realizować jedynie w taki sposób i w takim zakresie, który nie prowadzi do kolizji z dobrem dziecka”, (Legalis, nr 299530).

Dobro dziecka jako wartość priorytetowa

Zatem dobro dziecka jest podstawową wartością, która wymaga priorytetowego traktowania w stosunku do interesów innych osób, przy czym dobro dziecka ustawodawca stawia także ponad interesem rodziców, dając temu wyraz w przepisie art. 95 § 3 kro. Przywołany przepis stanowi, że władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. Tym samym rodzice zobowiązani są do takiego wykonywania władzy rodzicielskiej, aby ich działania odpowiadały przed wszystkim interesom dziecka.

Władza rodzicielska rodziców żyjących w rozłączeniu

Najbardziej pożądaną sytuacją dla dziecka jest wychowywanie się w pełniej rodzie, w atmosferze miłości i zrozumienia. Jednakże zdarza się, że władza rodzicielska jest wykonywana przez rodziców żyjących w rozłączeniu (prowadzących odrębne gospodarstwa domowe). Wówczas, jeżeli wymaga tego dobro dziecka, Sąd może rozstrzygnąć o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej. Przepis art. 107 § 2 kro stanowi, że gdy zachodzi konieczność określenia sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej przez Sąd, może on:
– powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do osoby dziecka (na przykład do współdecydowania o istotnych sprawach dziecka w zakresie edukacji, zdrowia, organizowania wypoczynku, czy wyboru religii). Nie ulega wątpliwości, że dokonanie wyboru, któremu z rodziców powierzyć władzę rodzicielską w ich rozłączenia, jest niezwykle trudne. Kluczową rolę odgrywa jednak kryterium dobra dziecka.
– pozostawić władzę rodzicielską obojgu rodzicom, jeżeli przedstawili oni zgodne z dobrem dziecka porozumienie o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem, przy czym uzasadnione jest oczekiwanie, że rodzice będą współdziałać w sprawach dziecka.

Przeczytaj również: Władza rodzicielska po rozwodzie

Nadto, wskazuje się, że rodzeństwo powinno wychowywać się wspólnie, chyba że dobro dziecka wymaga innego rozstrzygnięcia. Niemniej jednak, jak wskazuje J. Gajda w Komentarzu do Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, „o rozdzieleniu dzieci nie może decydować dążenie do jednakowego, a więc rzekomo sprawiedliwego, „obdzielenia dziećmi obojga rodziców”.

Dobro dziecka jako negatywna przesłanka rozwodowa

Przy omawianiu pojęcia dobra dziecka nie sposób pominąć treści przepisu art. 56 § 2 kro, w którym ustawodawca wskazuje, że dobro dziecka stanowi negatywną przesłankę rozwodową. Mimo bowiem zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków. Na Sądzie orzekającym rozwód spoczywa wobec tego obowiązek zbadania, czy rozwód nie jest sprzeczny z dyrektywą dobra dziecka, przy czym Sąd ten musi ocenić, jaki będzie wpływ rozwodu na sytuację dziecka. W szczególności Sąd ocenia, czy orzeczenie rozwodu nie będzie skutkowało osłabieniem więzi dziecka z rodzicem, przy którym dziecko nie pozostanie, a także, czy nie będzie to miało negatywnych konsekwencji w zakresie wykonywania przez tego rodzica jego praw i obowiązków rodzicielskich. W tym miejscu należy odnieść się także do zasad wykonywania kontaktów z dzieckiem. Przywołać zatem należy treść przepisu art. 113 (1) kro, zgodnie z którym jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia. Natomiast w braku porozumienia między rodzicami o sposobie wykonywana kontaktów z dzieckiem rozstrzyga sąd opiekuńczy. Nie należy przy tym zapominać, że dla dobra dziecka konieczne jest zapewnienie mu osobistej styczności z obojgiem rodziców. Dobru dziecka nie służy zerwanie osobistej styczności rodziców z dzieckiem, nawet gdy nie wykonują oni władzy rodzicielskiej lub zachodzą podstawy do pozbawienia ich wykonywania tej władzy.

Przeczytaj również: Negatywne przesłanki rozwodowe

Modyfikacje władzy rodzicielskiej

Natomiast jeżeli dobro dziecka jest zagrożone, stosowanie do dyspozycji art. 109 kro, Sąd ograniczy władzę rodzicielską wydając odpowiednie zarządzenia, tj. w szczególności może:
1) zobowiązać rodziców oraz małoletniego do określonego postępowania, w szczególności do pracy z asystentem rodziny, realizowania innych form pracy z rodziną, skierować małoletniego do placówki wsparcia dziennego, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej lub skierować rodziców do placówki albo specjalisty zajmujących się terapią rodzinną, poradnictwem lub świadczących rodzinie inną stosowną pomoc z jednoczesnym wskazaniem sposobu kontroli wykonania wydanych zarządzeń;
2) określić, jakie czynności nie mogą być przez rodziców dokonywane bez zezwolenia sądu, albo poddać rodziców innym ograniczeniom, jakim podlega opiekun;
3) poddać wykonywanie władzy rodzicielskiej stałemu nadzorowi kuratora sądowego;
4) skierować małoletniego do organizacji lub instytucji powołanej do przygotowania zawodowego albo do innej placówki sprawującej częściową pieczę nad dziećmi;
5) zarządzić umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka albo w instytucjonalnej pieczy zastępczej albo powierzyć tymczasowo pełnienie funkcji rodziny zastępczej małżonkom lub osobie, niespełniającym warunków dotyczących rodzin zastępczych, w zakresie niezbędnych szkoleń, określonych w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej albo zarządzić umieszczenie małoletniego w zakładzie opiekuńczo-leczniczym, w zakładzie pielęgnacyjno-opiekuńczym lub w zakładzie rehabilitacji leczniczej.

Wskazać należy, że z uwagi na okoliczność, iż dobro dziecka jest wartością nadrzędną, Sąd ma obowiązek podejmowania działań w celu zapobieżenia negatywnym skutkom potencjalnego zagrożenia dobra dziecka. Zatem dobro dziecka nie musi być naruszone lecz wystarczy już sam stan zagrożenia. Z kolei ingerencja Sądu na tej podstawie nie jest uzależniona od tego, czy zagrożenie dobra dziecka zostało spowodowane zawinionym działaniem rodziców. Celem ograniczenia władzy rodzicielskiej na podstawie art. 109 kto jest ochrona dobra dziecka oraz pomocy rodzicom, którzy mają trudności w wykonywaniu władzy rodzicielskiej.

Podsumowując, dobro dziecka jest najwyższą wartością i ma podstawowe znaczenie we wszystkich sprawach dotyczących dzieci. Rozstrzygając o sprawach dziecka każdorazowo należy kierować się dyrektywą dobra dziecka.

Ewa Kalinowska

cropped-logo_-blog

Źródła:
– J. Ignaczewski, w: Komentarz do przepisów KRO regulujących władzę rodzicielską [w:] Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem. Komentarz, pod red. J. Ignaczeskiego, Warszawa 2015
– J. Gajda, w: Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 2015.

Reklamy

4 myśli w temacie “Czym jest dobro dziecka?”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

w

Connecting to %s