Prawo rodzinne

Egzekwowanie prawa do kontaktów z dzieckiem

Father-and-daughter-sillouette-300x199
Egzekwowanie prawa do kontaktów z dzieckiem (Źródło obrazka)

Kontakty z dzieckiem stanowią w polskim prawie rodzinnym jedną z najbardziej kontrowersyjnych i wzbudzających największe emocje kwestii. Z uwagi na fakt, iż są one instytucją odrębną od władzy rodzicielskiej, na co literalnie wskazuje art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego („Niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów”), sam fakt pozbawienia lub ograniczenia władzy jednego z rodziców, nie oznacza, iż jest on niejako automatycznie pozbawiony prawa do kontaktów z dzieckiem. Tym samym postępowania w przedmiocie ustalenia kontaktów z dziećmi stały się prawdziwym „ładunkiem emocjonalnym” w polskim porządku prawnym.

Należy jednakże wskazać, iż samo ustalenie kontaktów rodzica z dzieckiem niejednokrotnie nie rozwiązuje problemów. Coraz częściej pojawiają się sytuacje, kiedy to mimo prawomocnego wyroku sądu rodzinnego lub zawartej przed sądem ugody, rodzic, pod którego pieczą dziecko pozostaje, utrudnia drugiemu z rodziców wykonywanie przysługującego mu prawa do utrzymywania kontaktów z dzieckiem lub nawet wykonywanie to uniemożliwia. Na szczęście polskie prawo przewiduje kilka różnych środków, które umożliwiają sądowi opiekuńczemu przeciwdziałanie tego typu praktykom.

Nowelizacja Kodeksu postępowania cywilnego

Dnia 26 maja 2011 r. uchwalono ustawę nowelizującą Kodeks postępowania cywilnego i dodano przepisy art. od 598(15) do 598(21), które wprowadzają praktyczne narzędzia prawne pozwalające sądowi na przymuszenie czy nawet represję osoby, która nie wykonuje orzeczenia sądowego lub zawartej ugody w przedmiocie kontaktów z dzieckiem.

Nowy model egzekucji kontaktów z dzieckiem

Tym samym dzięki wskazanej nowelizacji, sąd opiekuńczy może osobie, pod której pieczą dziecko pozostaje, a która nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązek wynikający z orzeczenia lub ugody zawartej przed sądem lub mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, zagrozić nakazaniem zapłaty na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy pieniężnej. Stosując powyższą instytucję, sąd opiekuńczy ma jednak obowiązek uwzględnić sytuację majątkową osoby niewykonującej postanowienia sądu lub ugody. Ważnym dla osoby uprawnionej jest jednakże fakt, iż zapłata, której nakazaniem sąd opiekuńczy może zagrozić osobie niewykonującej postanowień orzeczenia lub ugody, dotyczy każdego naruszenia obowiązku.

Przeczytaj również: Władza rodzicielska po rozwodzie

Na samym zagrożeniu jednakże władza sądu opiekuńczego się nie kończy. Jak przewiduje art. 598(16) Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli mimo zagrożenia, osoba zobowiązana nadal nie wypełnia nałożonego na nią obowiązku, sąd opiekuńczy jest zobligowany do nakazania takiej osobie zapłaty sumy pieniężnej przy ustalenia jej wysokości stosownie do liczby naruszeń.

Nie trzeba nadawać klauzuli wykonalności

Istotnym z punktu widzenia praktyki jest przepis art. 598(16) § 4 Kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z tą regulacją, prawomocne postanowienie sądu, w którym nakazano zapłatę sumy pieniężnej, jest tytułem wykonawczym bez potrzeby nadawania mu klauzuli wykonalności. Oznacza to duże uproszczenie i przyspieszenie stosowania represji wobec osoby niewykonującej nałożonych na nią obowiązków w przedmiocie umożliwienia drugiemu rodzicowi wykonywania kontaktów z dzieckiem.

Zwrot wydatków

Wspomnieć również należy o możliwości ubiegania się o zwrot wydatków poniesionych w związku z przygotowaniem kontaktu w przypadku, gdy do takiego kontaktu nie doszło wskutek niewykonania lub niewłaściwego wykonania obowiązków wynikających z orzeczenia lub ugody przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje. Podobnie jak w przypadku instytucji z art. 598(16) Kodeksu postępowania cywilnego, postanowienie w tej sprawie również nie wymaga przeprowadzania postępowania klauzulowego.

Niezwykle istotnym dla osób ubiegających się o sądowe egzekwowanie wykonywania kontaktów z dzieckiem jest to, iż do wszczęcia postępowania w sprawie niezbędny jest wniosek złożony przez osobę uprawnioną. Zgodnie z art. 598(18) Kodeksu postępowania cywilnego, w sprawach dotyczących wykonywania kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy nie może wszcząć postępowania z urzędu.

Przeczytaj również: Czym jest dobro dziecka?

Należy również pamiętać, iż do wniosku wszczynającego postępowanie nieprocesowe w przedmiocie wykonywania kontaktów z dzieckiem należy dołączyć odpis wykonalnego orzeczenia albo wykonalnej ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem.

Inne narzędzia prawne

Warto również wskazać z narzędzia prawne, które przewiduje art. 582(1) Kodeksu postępowania cywilnego. Sąd, aby zapewnić wykonywanie kontaktów może m.in. zobowiązać osobę, pod której pieczą pozostaje dziecko do złożenia na rachunek depozytowy sądu kwoty pieniężnej w celu pokrycia wydatków uprawnionego rodzica związanych z wykonywaniem kontaktów w przypadku, gdyby osoba zobowiązana nie wykonała lub niewłaściwie wykonała nałożonych na nią obowiązków w tej materii. Jednocześnie analizowany przepis przewiduje możliwość odebrania od osoby zobowiązanej przez sąd przyrzeczenia określonego zachowania.

W końcu, jeśli istnieje uzasadniona obawa naruszenia przez osobę, pod której pieczą dziecko pozostaje, nałożonych na nią sądownie obowiązków, sąd opiekuńczy może zastosować wyżej wymienioną instytucję polegającą na zagrożeniu takiej osobie nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby uprawnionej.

Daniel Rybarczyk

cropped-logo_-blog

Źródła:

– J. Bodio w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego pod red. A. Jakubeckiego, LEX/el., 2015,

-Z. Strus w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom III. Artykuły 506-729 pod red. H. Doleckiego, LEX, 2013

Reklamy

2 myśli w temacie “Egzekwowanie prawa do kontaktów z dzieckiem”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s